Informatie






Forum Archief



In december 2012 zijn deze website en het daaraan gekoppelde forum overgegaan naar een nieuwe omgeving. Bij de overzetting is het archief van het forum niet meegegaan, maar wel behouden en via het onderwerpenoverzicht te raadplegen. Reageren op oude berichten of het posten van nieuwe berichten is niet meer mogelijk. De zoekmachine van dit forum archief functioneert wel.















Rubriekenoverzicht > Bouwen, verbouwen en klussen

Bouwen, verbouwen en klussen

Uitwisselen van bouwkundige ervaringen, zelf je Franse huis opknappen of verbouwen.

Vragen stellen kan hier niet meer; antwoorden vinden wel. Gebruik daarvoor de zoekmachine.
Niets gevonden? stel dan uw vraag op het actuele forum

 Zoek in het forum archief naar: 

Norm Franšaise en verlichtingsarmaturen

Auteur Bericht

avatar#4267
Cleopatra
Berichten: 1
Reacties: 2

#0 Geplaatst: 2008-02-25 16:35:50

We richten een tentoonstellingsruimte in voor schilderijen en objecten en zoeken daarvoor een verlichtingssysteem. Onze elektricien biedt ons producten uit een franse catalogus die naar zijn zeggen qua prijs gunstig afsteekt tegen andere aanbieders. Op duitste en nederlandse internetsites kom ik echter de identieke producten tegen (naam, referentie, specificaties, zelfs de foto is gelijk) voor de helft van de prijs. Het gaat om een spanningsrail met toebehoren en bijpassende spots.

Mijn elektricien zegt dat hij deze artikelen niet mag installeren, omdat ze niet conform de Norm Française zijn, dat wil zeggen de vermelding ontbreekt. Bij een proefbestelling treffen we het europese EC-keurmerk aan, echter geen NF. Zou hij het toch installeren, dan zou hij bij problemen aansprakelijk gesteld kunnen worden.

Op mijn vraag hoe het zit met de bouwmarkten waar ik praktisch niets anders tegenkom dan CE-gekeurde producten, is zijn reactie dat zij het mogen verkopen, maar dat installatie strikt genomen niet is toegestaan.

Ik frons mijn wenkbrauwen.

- Is er een redelijke verklaring voor zo'n prijsverschil, waardoor men in Frankrijk meer dan het dubbele betaalt?

- Gelden er afwijkende, strengere voorschriften in Frankrijk voor apparatuur?

- Is elders aangeschafte apparatuur in Frankrijk alsnog onder het NF keurmerk te brengen, en hoe zou dat dan in zijn werk gaan?

Benieuwd naar de ervaringen.

Eva Wieland

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#1 Geplaatst: 2008-02-25 19:17:48

Eva,

Interessante vragen die je stelt, heb me daar ook al meer dan eens over verbaasd.

1) Wat die prijsverschillen betreft: in Nederland zijn installatiematerialen voor groepenkasten aanzienlijk duurder dan in Frankrijk. Vaak ook een factor twee. De enige redelijke verklaring die ik daarvoor heb is dat de open markt soms toch niet zo open is als je zou vermoeden. Het Europese Hof in Luxemburg heeft daar leuke jurisprudentie over. Prijsafspraken tussen importeurs/groothandels in lidstaat x, waardoor het exporteurs uit andere lidstaten defacto moeilijk, dan wel onmogelijk werd gemaakt de markt van de desbetreffende EU lidstaat te betreden. Strijdig met het principe van het vrije handelsverkeer tussen de EU lidstaten oordeelde het Hof.

Vanuit een gezond democratisch wantrouwen in de onfeilbare werking van de vrije markt die per definitie de consument altijd het beste produkt tegen de laagste prijs zou brengen spreek ik het vermoeden uit dat deze Franse deelmarkt misschien ook niet uitblinkt door optimale concurrentie.

2) Wat die voorschriften betreft. De simpelste redenering is de volgende. Lidstaten van de EU zijn verplicht EG-richtlijnen in nationale wetgeving om te zetten. Vervolgens accepteren lidstaten elkaars producten indien ze voldoen aan de inhoud van die EG-richtlijnen. Dus kunnen producten met een CE merkje zondermeer op elkaars markt gebracht worden. Maar het venijn zit in de staart: producten die (nog) niet onder de zegenrijke werking van EU richtlijnen zijn ondergebracht, daarvoor geldt de nationale regelgeving.

Voor alles wat met de ons welbekende 230 Volt stroom voor onze verlichting etc. te maken heeft geldt de zg. EG laagspanningsrichtlijn (LVD= Low Voltage Directive) uit 2006. Wanneer ik de teksten daarvan goed begrijp, en de toelichting die daar een jaar later door een werkgroep aan is toegevoegd, vallen stopkontakten e.d. niet onder deze richtlijn Tenminste, dat is mijn indruk na snelle lezing van de informatie op deze site. Dat zou dus betekenen dat ze onder nationale regels zouden vallen. En dan komen we bij het NF keurmerkje waar jullie electricien een zekere voorkeur voor heeft. Ik weet niet of er Europees juristen zijn onder de lezers van dit forum, maar ik zou ook graag eens van een expert horen hoe dit nu precies zit.

3) Zelf de gang maken naar het verkrijgen van een NF keurmerk? Het importeren van oldtimers is al zo moeilijk, en dan gaat het nog maar om één enkel voorwerp, dat op geen enkele manier zou kunnen concurreren met producten of ondernemers van Franse bodem.

Zo'n certificatiegang lijkt me bovendien een moeizame bureaucratische horde, die redelijk wat geld zal kosten. Alleen interessant voor een producent die deze investering wil plegen omdat hij of zij denkt het terug te kunnen verdienen op de Franse markt. Als particulier m.i. een stevige afrader.

Rob

avatar#323
antonia
Berichten: 25
Reacties: 392

#2 Geplaatst: 2008-02-26 11:17:40

Kun je dan niet de alleen rail laten installeren door de electricien ( je wilt het kennelijk niet helemaal zelf doen) en de spots via internet bestellen en die zelf op de rail klikken?

avatar#1784
Daisy
Berichten: 12
Reacties: 48

#3 Geplaatst: 2008-02-26 14:10:01

Hoi Eva,

Alhier is het logo NF, zoals een rode lap op een stier. Gewoonweg rommel. Ik kan er echt niet aan doen. De kwaliteit is zeeeeeer bedroevend.

Wij proberen alles zoveel mogelijk in het buitenland te kopen, zoals Belgie, Nederland, Duitsland. Veeeeeeel betere kwaliteit en veeeeeel goedkoper.

Grosses bises.

Les 2 Termites

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#4 Geplaatst: 2008-02-26 17:12:23

Eva,

Antonia heeft een uiterst praktisch voorstel gedaan, dat volgens mij ook keurig de bestaande Europese en Franse NF normen respecteert.

Op de link naar de site met informatie over de EG-Laagspanningsrichtlijn staan zg. Guidelines opgenomen, waarin wordt uitgelegd welke producten onder de werkingssfeer van de "LVD" vallen.

Onder punt 8 staat vermeld:

"Broadly, the directive covers consumer and capital goods designed to operate within those voltage limits (3), including particular electrical appliances (4), lighting equipment including ballasts, switch gear and control gear, electrical motors and alternators, electrical wiring, appliance couplers and cord sets, electrical installation equipment (5), etc. The Commission confirms, as already expressed in the communication of 15 december 1982, that cable management systems are covered by the "Low Voltage" Directive."

Als bijlage is op deze site tevens te vinden een lijst met producten "within or outside the scope of LVD".

Daaruit blijkt dat "Socket outlets 230V for domestic use" en "Luminaire plugs and socket outlets for domestic use" niet onder de werkingssfeer van de LVD vallen. Dus onder nationale regels, in dit geval NF.

Konklusie:

Het wordt wat semi-juridisch, maar wanneer je de term lighting equipment ruim zou interpreteren, dan zouden daar zowel de spanningsrails als de daarin te bevestigen lamparmaturen onder vallen.

Zou iemand die het NF keurmerk een warm hart toedraagt dit willen betwisten, dan zou betrokkene er op kunnen wijzen dat spanningsrails gelijk gesteld dienen te worden aan "Socket outlets" (stopkontakten), en dus voorzien moeten zijn van het NF keurmerk. En de lamparmaturen vallen dan m.i. nog steeds volledig onder de LVD, en daar mag een lidstaat geen nadere nationale eisen aan stellen. In de hierboven genoemde bijlage, de voorbeeldlijst, staat bovendien vermeld dat een "Product with integrated plug and/or outlet for domestic use (e.g. charger for mobile phones, night lights)" onder de werkingssfeer van de LVD valt, dus vrij behoort te zijn van nadere nationale eisen.

Vervolgvraag is natuurlijk of het verstandig of zinvol is om met een Franse electricien een discussie aan te gaan over de al dan niet juiste implementatie van EU regels in Franse wetten en regels. Zelfs wanneer in Parijs zaken formeel keurig geregeld zijn, dan duurt het vaak nog heel lang voordat iedere instantie in Frankrijk dat ook volledig "geabsorbeerd" heeft.

Om een lang verhaal kort te maken: Antonia heeft in een paar zinnen een pragmatische en diplomatieke oplossing aangedragen.

Rob

avatar#
onbekend
Berichten:
Reacties:

#5 Geplaatst: 2008-02-27 08:47:52

wat ik in mijn branche vaak tegenkom is ongelukkige of moedwillige starrigheid, gegrond op broodje aap verhalen en eigenwijzigheid.

tja, is me nogal wat zou je zeggen, maar ik kan er een studie van maken, en zo onderhand op af promoveren.

ik heb in frankrijk een alleenrecht voor de verkoop van een product, gemaakt binnnn de EU en volkomen legaal met alle keurmerken vandien.

nu was er een probleem, op dit gebruiksartikel staat een beschrijving in eng, fr, en duits, en in de doos waar het product inzit zit een papier met precies dezelfde beschrijving, in eng, duits, italiaans, spaans, en nog een paar, dus....... geen frans.

nu wilde de grootwinkel deze artikelen niet verkopen daar deze niet voldeed aan de franse regels.

begrijp me niet verkeerd, in de winkel wordt het artikel uit de doos gehaald daar er een dozijn in de doos zitten, en per stuk van de schap verkocht, dus..... zonder papiertje.

het duurde ruim een jaar voor ik hier achter kwam, en heb als de bliksem speciaal voor die eigenwijze harken één vel laten drukken met alléén maar frans, dan hebben ze hun zin (en ik m'n handel)

hetzelfde gebeurd met een bats, een simpel voorbeeld.

heeft U wel eens een bouwvakker zien werken ? met zo'n idiote stomme rotschep met een veel te lange steel ?

men wilde en wil m'n ingevoerde oerhollandse batsen niet zien, WAARDELOOS roepen ze.

ik kan m'n kont niet keren of ze pakken hem van me af.

vaak zijn argumenten gebaseerd op OF eigenwijzigheid en traditie, OF financiele zaken zoals de winstmarge op deze artikelen.

ik doe in deze gevallen het volgende.

ik raadpleeg de catalogus samen met de aannemer onder een glas wijn, en vergelijk de prijzen.

dan zeg ik tegen hem, jij moet ook brood op de plank hebben, net als ik, dus jij regelt deze artikelen, maar, bij deze leverancier.

kun je de taal niet ? geen probleem, ik help je opweg, ook voor jouw interessanter, en je maakt jouw eigen winstmarge erop.

doe je het niet ? dan doe ik het zelf en zoek ik een ander bedrijf, er lopen er zat rond.

één keer was er een zo eigenwijs dat ik zei "weet je wat het probleem met julllie is ? jullie klagen over spanjaarden en polen die hier komen werken, maar dat is je eigen schuld.

ik bepaal wat er gedaan moet worden, want ik betaal, en jij wilt dat niet, de polen wel, snap je ?"

dan snappen ze het heel snel, geloof me.

binnen de EU zijn practisch alle regels geldend voor alle landen, dus indien een product NIET binnen de EU is gemaakt, zijn alle producten goedgekeurd voor de EU.

producten van azie hebben practisch allemaal een goedgekeurd EUmerk, maar controleer dit altijd even als je buiten de EU koopt.

amerikaanse producten lopen vaak parralel met de EUproducten maar bezitten niet dezelfde keuring, kijk hier goed mee uit.

anekdote; weet U waarom U op bijna alle producten zowel in de super als in de brico " fabrique en france" ziet staan, of "fabrique en europe" ?

dat moet toch genoeg zeggen hé ?

cees.

avatar#3509
Christian-le-Bricoleur
Berichten: 151
Reacties: 2902

#6 Geplaatst: 2008-02-27 10:25:08

Cees,

kan je dit nader toelichten:

... amerikaanse producten lopen vaak parallel met de EUproducten maar bezitten niet dezelfde keuring, kijk hier goed mee uit.

Snap ik zo niet. Bedoel je dat de Amerikaanse keuringen vergelijkbaar zijn met de Europeese, maar niet letterlijk?

Christian von Klösterlein

avatar#
onbekend
Berichten:
Reacties:

#7 Geplaatst: 2008-02-27 13:11:37

cristian, ik maak dat in mijn branche vaak mee met goederen dus neem ik aan dat dit met andere goederen ook zo zal zijn (is dus niet per definitie)

als voorbeeld,

een boot is een boot, zou je denken, dus gemaakt in eu of chine of us, het vaart.

om nu een boot te laten varen moet die gekeurd worden, en dat houd onderanderen in een keuring voor de "zeewaardigheid"

zo moet een patrijspoort een minimale afstand hebben boven de waterlijn, en die verschilt 15 mm met us.

in eu zijn langsspanten niet door de keuring te krijgen, in us kan zelfs spantloos gebouwd worden.

nu zijn er foefjes, de paralel, zeg maar.

ik koop een boot in us, maar zonder motor.

ik koop een motor in us maar zonder boot.

beiden worden afzonderlijk van elkaar verscheept, er wordt hier gekeurd, en eenmaal gekeurd zet ik ze.......

boot goedgekeurd.

kleine electronische apparaten, wijken ergens iets af van de eu-norm, afgekeurd.

ik bouw ze in (bijvoorbeeld in een keuken, of dashbord) voor het afsturen naar eu, goedgekeurd.

je ziet, het zelfde apparaatje, zelfde snoertjes, zelfde fabriek, zelfde label.

per stuk afgekeurd, ingebouwd goedgekeurd.

eigenlijk een beetje het verhaal van antonia, de electricien hangt de rails op en jij klikt de spotjes erin.

de afstand voor noodluiken is in de eu 9mm verschillend als de us, waarom al deze gekke dingen ? we vragen het ons al jaren af.

waarschijnlijk heeft het te maken met de metrique, centimeters contra inches.

cees.

avatar#3509
Christian-le-Bricoleur
Berichten: 151
Reacties: 2902

#8 Geplaatst: 2008-02-27 14:33:50

Cees,

duidelijke uitleg.

Ik heb iets soortgelijks bij autokeuringen meegemaakt. Oldtimer in D gekocht en proforma laten keuren (want ik had met de verkoper afgesproken dat de auto keuringsklaar moet zijn; echte keuring was niet mogelijk omdat de auto op exportkenteken stond).

Een week later dezelfde auto bij import in NL door de RDW laten keuren. Naar dingen, waarvoor de auto in Duitsland afgekeurd zou worden, hebben ze niet eens gekeken, en ze hebben andere rare dingen gecontroleerd wat ik voor de grap gefotografeerd en aan de Duitse keumeester (een vriend) opgesturd heb. Hij kon zich niet inhouden van het lachen.

Dit al binnen de EG, in twee lidstaten die aan elkaar grenzen en waar op papier dezelfde keuringseisen gelden, maar waar ze elkaars keuringen niet erkennen.

Vind je het gek dat de Fransen dan moeilijk doen?

De weg naar Europa is kennelijk nog lang!

Christian von Klösterlein

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#9 Geplaatst: 2008-03-02 17:50:15

Bericht stond er twee keer op, zie volgende reactie.

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#10 Geplaatst: 2008-03-02 18:09:46

Eva (en Cees en Christian),

De relatie tussen de keurmerken CE en NF laat me niet los. Op de officiële site van de NF organsatie kwam ik daar de volgende opgewekte teksten over tegen:

" La margue NF est une margue de certification de qualité volontaire ayant un objectif de différenciation".

en:

"C'est votre choix

Rien ni personne n'oblige un fabricant ou un prestataire de services à demander la margue NF. De même, vous êtes libre de choisir ou non un produit ou un service certifié NF".

Mocht jullie electricien ook bezwaren hebben tegen het door Antonia voorgestelde scenario, dan moesten jullie deze passages maar eens onder zijn aandacht brengen.

Dit zijn de links naar de vindplaatsen van beide passages:

http://www.marque-nf.com/pages.asp?ref=faq_ce

http://www.marque-nf.com/pages.asp?ref=pourquoi%5Facheter%5Fnf⟨=French

Eén en ander laat natuurlijk onverlet het terrein dat niet bestreken wordt door Europese normen, zoals het geval is met stopkontakten. Daar zijn domweg teveel totaal verschillende modellen van in de EU landen, dat valt niet te harmoniseren.

En mocht jullie electricien blijven volharden, en verwijzen naar regels die hem hetzij door de NF organisatie, hetzij door zijn eigen beroepsvereniging zijn opgelegd, dan zijn die regels strijdig met het EG verdrag artikel 81, waarin regels voor ondernemers zijn opgenomen. Die mogen in hun gedragingen het vrije verkeer van goederen niet belemmeren. Voor een Nederlandse onderneming en een federatie op electrotechnisch gebied heeft dat al een keer geleid tot boetes van vele miljoenen. Dit is de link naar de Nederlandse verdragstekst.

Maar goed, lijkt me in dit geval niet de moeite waard om daar een juridische procedure over aan te spannen. Tussen formeel juridisch gelijk hebben en krijgen zit helaas een wereld van verschil, in tijd, geld en ergernis gemeten.

Succes met de voorlichting van je électricien,

Rob

avatar#4267
Cleopatra
Berichten: 1
Reacties: 2

#11 Geplaatst: 2008-03-03 16:20:44

Mooie en leerzame reacties! Toch wil de mist niet echt optrekken. Ik reageer op een paar punten.

De suggestie van Antonia is prima, hebben we ook overwogen en niet gedaan. De meerkosten van het materiaal lagen bij deze oplossing nog boven de € 500. We hebben daarom een andere praktische oplossing gevonden. . . inderdaad.

Ten aanzien van normeringen lopen soms zaken door elkaar. NF bijvoorbeeld wordt voor van alles en nog wat gehanteerd, voor allerhande producten (er is ook een NF-richtlijn voor condooms), voedselhygiène, brandveiligheid van vakantiewoningen en voor services, om een paar dingen te noemen. De citaten van Rob van de NF-site hebben betrekking op services en dan is het net zo iets als een bedrijf met een kwaliteitssysteem evt ISO-gecertificeerd: het helpt, mogelijk onderscheidt het, maar verplicht is het niet.

Als het over electriciteit gaat zijn de zaken minder vrijblijvend. Maar ook dan is een onderscheid noodzakelijk en wel tussen materiaal (apparaten, kabels, schakelaars enz.) en de elektrische installatie. Het vraagstuk van het vrije goederenverkeer kan in het geding zijn bij materialen, niet - althans niet direct - bij de eisen waaraan een installatie moet voldoen. In Frankrijk gelden specifieke eisen voor de elekrische installatie, bijvoorbeeld de afzonderlijke bedrading voor lichtpunten en stopcontacten, die Nederland bij mijn weten niet kent. Blijkbaar is dat in het huidige Europa geen probleem.

Beperken we ons tot materialen. Daar wordt het spannend, want zou het zo kunnen zijn, dat je iets buiten Frankrijk maar binnen de EU koopt, dat in Frankrijk niet is toegestaan? Dat lijkt erop in het geval van mijn tentoonstellingsverlichting en dan zijn we dicht bij een belemmering van het vrije verkeer van goederen.

Is het nu een persoonlijke voorkeur van mijn elektricien? Moet er iemand tot de (europese) orde geroepen worden? Werkt de communicatie in Frankrijk nog altijd niet met de snelheid van het internet? Alles kan meespelen, maar als diagnose kom ik er niet mee uit. 

Van de nederlandse Kema ontving ik ondertussen een reactie waaruit blijkt dat in Frankrijk voor openbare gelegenheden aanvullende eisen bestaan voor lichtarmaturen (de Kema spreekt van Glow Wire testen). Het zou me niet verbazen als in deze richting een antwoord te vinden is, dus dat de NF voor installatie voor gebouwen met een publieksbestemming voorschriften bevat die maken dat feitelijk alleen NF goedgekeurd materiaal gebruikt mag worden. In ieder geval is mijn tentoonstellingsruimte 'un lieu recevant du publique'.

Stel dat dit het geval is, betekent dat een inbreuk op het vrije verkeer van goederen? Ik antwoord daar niet zonder meer ja op. Wat mij betreft is dat iets voor een echte jurist.

Eva

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#12 Geplaatst: 2008-03-03 17:21:58

Eva,

In een time-out tussen kuipjes stuc - neem eindelijk de gang in mijn huis eens onderhanden - een snelle reactie op een paar punten uit wat ik maar noem je overwegingen.

Inderdaad moet je een verschil maken tussen de goederen zelf, en de wijze waarop per EU lidstaat er een breed palet aan afwijkende installatievoorschriften bestaat "pour l'installation électrique".

Het CE label is een algemene vlag die de specifieke lading dekt van de richtlijn waaronder het desbetreffende produkt valt. Het aardige van de laagspanningsrichtlijn is dat er niet door derde partijen getest en goedgekeurd hoeft te worden. Wanneer een fabrikant stelt dat zijn produkt conform de CE normen is, dan geloven we hem op zijn eerlijke blauwe of bruine ogen. Daarmee is de Europese markt op dit gebied sinds 1973 een hele aantrekkelijke markt geworden, waar we als consumenten redelijk van hebben kunnen profiteren door dalende prijzen in de witgoed en huishoudelijke electronica sector. Voor andere produkten, die gevaarlijker kunnen zijn zoals bijv. gasapparaten gelden wel scherpere toelatingseisen.

De vraag die er volgens mij nu voor de echte jurist onder ons (ik ben slechts een bescheiden bricoleur) op tafel wordt gelegd, is of er door de overheid - of semi-publieke of particuliere organisaties - aanvullende eisen voor producten die onder de laagspanningsrichtlijn vallen mogen worden geformuleerd voor specifieke toepassingen, in dit geval toepassing in "publieke" ruimten. Daarmee zou ondermeer de hele overheidsinfrastructuur via een achterdeur buiten het toepassingsbereik van deze richtlijn gehouden kunnen worden. Daar zit de Europese Commissie - verbeteren concurrentie, één markt, vooral openbaar aanbesteden - niet echt op te wachten.

Zo is Nederland, minder veilig achter de polderdijken dan Den Haag wel eens denkt, recentelijk weer eens stevig tot de orde groepen. Per 14 januari 2008 is het Bouwbesluit op last van de Europese Commissie aangepast. De Richtlijn bouwproducten moet immers bevorderen dat dit soort producten zonder belemmeringen op de markt wordt gebracht, verhandeld en gebruikt. In het Bouwbesluit uit 2003 werden naast de CE-markering aanvullende kwaliteitsverklaringen vereist. En dat is verboden meldt VROM nu braaf. Bron: Ministerie van VROM, persbericht d.d. 25-02-2008.


De vergelijking met de verlichtingsproblematiek dringt zich op.

Blijft zeer leerzaam, die ogenschijnlijk eenvoudige beginvraag, maar straks kunnen we er iemand op laten promoveren. Wordt vervolgd.

En nu weer terug naar mijn stucadoorsgereedschap,

Rob

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#13 Geplaatst: 2008-03-13 12:04:55

Eva, en andere geïnteresseerden,

Wordt vervolgd zei ik een week geleden. In de stille hoop dat een jurist op dit forum een poging zou doen de mist wat te laten optrekken. Maar gelukkig zijn er al juristen geweest die hun licht hebben laten schijnen in deze soms wat mistige relatie tussen Europese richtlijnen en nationale normen.

Bij het doorploegen van wat de Europese Commissie zelf op dit terrein op papier heeft gezet kwam ik een beschikking tegen van de Commissie van 10 oktober 2001. Waar ging het over? Het voornemen van de onderneming SCHNEIDER ELECTRIC om de zeggenschap te verwerven over de gehele onderneming LEGRAND. Daarmee zitten we én midden in de elektrotechniek én op Frans grondgebied. De Commissie oordeelde dat deze concentratie onverenigbaar was met de gemeenschappelijke markt.

In het huiswerk dat daar door alle partijen voor werd gedaan is veel te vinden over de economische werking van deze markt, maar ook aandacht voor het belang van normen, de laagspanningsrichtlijn, productnormen en de verhouding tussen CE-markering en nationale keuren. Het complete verhaal, in pdf format en vele talen te downloaden, is te vinden op deze link.

Als leeswijzer de volgende handreiking.

Het belang van normen wordt in de artikelen (43) tot (52) behandeld. Het traject van de laagspanningsrichtlijn, nadere invulling door gespecialiseerde internationale organisaties (CENELEC, IEC), vertaalslag in nationale wetgeving en normalisatie komen daar aan bod. Ook wordt gekonstateerd dat gebruikelijke werkwijzen voor installateurs en voorschriften van bepaalde ondernemingen (denk aan EDF) gevolgen hebben voor de uitvoering van het product zelf. Hoewel niet wettelijk verplichtend betekent dit dat fabrikanten de facto gedwongen worden producten op een bepaalde manier te ontwerpen.

De relatie CE-markering en nationale keuren staat beschreven in de artikelen (52) tot (62). In artikel (58) komt de door Eva gekonstateerde mistige relatie tussen Europees en nationaal aan bod:

"De betekenis van een nationaal kwaliteitskeur voor consumenten is door Arnould, een dochteronderneming van Legrand, als volgt geschetst (14):

' Het NF-keurmerk komt tot stand doordat een fabrikant er vrijwillig voor kiest zijn producten een strenge certificatieprocedure te laten ondergaan. Een NF- keur is een bewijs dat het product voldoet aan Franse en Europese normen. Het wordt toegekend door een onafhankelijke certificatie-instelling, op basis van uitgebreide tests van de producten en controlebezoeken aan de productiefaciliteiten. Een bedrijf mag het alleen blijven voeren als het bij regelmatige controles aan de eisen blijft voldoen. Het NF-keur garandeert veel meer dan alleen veiligheid. Het waarborgt de betrouwbaarheid en de kwaliteit van het elektrische materiaal. Concreet betekent dat dat toepassing van elektrisch materiaal met het NF-keur een waarborg is voor de goede werking van uw installatie."

Is de mist hiermee opgelost? Slechts ten dele. Want wat moeten we bijvoorbeeld aan met identieke producten die zonder het NF-keur plotseling ondeugdelijk zouden zijn, en waar het NF-keur klaarblijkelijk ook een hogere verkoopprijs met zich meebrengt? Eén van de vragen waar deze discussie mee begon. Ook de Brusselse ambtenaren hebben zich verbaasd over prijsverschillen. In artikel (273) lezen we:

"Uit deze twee overzichten is duidelijk dat de prijs van eenzelfde referentienummer van een voorgemonteerd kokersysteem sterk uiteenloopt van de ene EER-lidstaat tot de andere. Te constateren is immers dat de prijs van eenzelfde nummer tussen twee naburige lidstaten meer dan [50-100] % uiteen kan lopen....".

Ik denk dat ik aanvankelijk iets te optimistisch ben geweest over de impact van het in principe vrije handelsverkeer voor artikelen die onder de laagspanningsrichtlijn vallen. Installatie voorschriften, gewoontes en tradities van installateurs, eisen van energieleveranciers (soms ook verzekeraars) leveren de facto regels op waar je als fabrikant of installateur klaarblijkelijk moeilijk om heen kan. Soms worden deze vaak verkapte markt toetredingsbeperkingen een individuele (kleinere) ondernemer al te gortig, en spant hij een procedure aan bij de Europese Commissie. Maar ook al win je zo'n juridisch steekspel, het garandeert na afloop niet automatisch een groter marktaandeel.

En wat betekent dit nu voor de bricoleurs onder ons? In de eerste plaats gewoon de Franse NF C 15-100 installatievoorschriften volgen. Zoals we in Nederland geacht worden de NEN 1010 normen te volgen. En wat het materiaal betreft: bij het vernieuwen van de elektrische installatie zeker voor de groepenkast en de stopkontakten alleen het NF gekeurde materiaal gebruiken. De rest zou in principe met alleen het CE keur kunnen gebeuren. Totdat je zoals Eva in voor publiek toegankelijke ruimtes iets wil doen. Blijft er gelukkig toch nog een vervolgvraag over.

Rob van der Meulen

avatar#5809
villars
Berichten: 0
Reacties: 3

#14 Geplaatst: 2008-04-28 12:54:08

CE norm gaat boven NF norm, indien er een CE norm is afgegeven voldoet dit aan alle wettelijke eisen, officiel mag een apparaat met NF norm niet meer geplaatst worden als er geen CE norm bijstaat.

Rob ten Hoonte

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#15 Geplaatst: 2008-06-17 12:18:04

L.S.,

Tot nu toe heb ik niet gereageerd op de forum bijdrage hierboven van "Villars". Omdat ik dacht dat de vele pagina's tekst die daaraan vooraf gaan een redelijk beargumenteerde onderbouwing vormen voor het slotadvies om toch de Franse NF C 15-100 installatie voorschriften te respecteren, zeker op cruciale punten in de installatie als de groepenkast en de verdeling van de groepen naar de diverse eindgebruikers.

Omdat er klaarblijkelijk lezers zijn die denken dat die drie regels tekst van "Villars" een correcte samenvatting zouden zijn van deze forumdiskussie zou ik willen antwoorden: lijkt me van niet.

Voor dat "nee" zou ik met een iets andere benadering een paar argumenten willen aanvoeren. Altijd meegenomen trouwens, argumenten voor een bepaald standpunt.

1) It's a jungle out there: een oerwoud van normen en instanties die zich daar mee bezig houden. Voor de algemene normen zijn er het mondiale, het Europese en het nationale niveau met resp. de ISO, de CEN en de Franse AFNOR normen. Voor de elektrische normen zijn dat resp. de IEC, EN (CENELEC) en de Franse UTE normen. Er is sprake van een hiërarchie in die normen: bovenaan mondiaal, dan Europees, vervolgens nationaal. De nationale normen moeten voldoen aan de naast hogere, de Europese, en die weer op hun beurt aan de (abstractere) mondiale normen. Maar nationale normen mogen scherpere eisen bevatten dan de "bovengeschikte" normen. Zou je het wat kort door de bocht typeren: de hogere normen zijn minimum (veiligheids)normen waar je in ieder geval aan moet voldoen. Er zijn ook gebieden waar (nog) geen hogere normen bestaan. Daar mogen specifieke nationale normen voor worden geformuleerd. Zie bijvoorbeeld de al eerder genoemde uitzonderingspositie van stopkontakten in de Low Voltage Directive van de Europese Commissie.

Op nationaal niveau kom je dan vervolgens de installatie voorschriften en normen tegen. Ieder land van de Europese Unie heeft zijn eigen voorschriften : tel maar uit, dat zijn er dus 27. In Frankrijk zijn dat voor het inrichten van de elektrische installatie in woningen de NF C 15-100 normen. Waarbij op diverse te gebruiken onderdelen het NF keurmerkje niet mag ontbreken. Maar zoals al gekonstateerd: het NF keurmerkje moet op zich al voldoen aan de CE normen. Die CE normen zijn er op gericht waar mogelijk al die Europese neuzen een beetje dezelfde kant uit te laten wijzen. En bedoeld om Europa tot één gemeenschappelijke markt te maken, liberalisering van het handelsverkeer, zonder handelsbarrières. Wil je binnen, of naar Europa exporteren dan ontkom je dus niet aan het aanvragen van zo'n CE merkje voor je product. Dat kan de fabrikant zelf, of diens vertegenwoordiger of importeur doen.

2) Juridische overweging: stel, er breekt brand uit door een fout in de elektrische installatie. Bij een (mogelijk) onderzoek blijkt dat de installatie niet conform de normen is aangelegd. Hoe denkt u dat de verzekeringsmaatschappij of justitie dan reageert?

3) Gedachten experiment: stel, u huurt in Nederland een stel Polen in die met elektrisch installatie materiaal dat ze via een Tsjechische connectie goedkoop in Estland op de kop hebben getikt de elektriek in uw Nederlandse huis gaan vernieuwen. Niet volgens de NEN 1010 installatie voorschriften, en met materiaal waar geen KEMA keur op staat, en wellicht ook geen CE merkje. Hoe zou u dan reageren? En een keurende Nederlandse instantie?

* Voor alle duidelijkheid, en om terechte venijnige reacties van forumleden met een niet Nederlandse geboorteplaats te voorkomen, het volgende. Er zijn bijzonder veel goede vaklui in de nieuwe lidstaten, vaak met meer ambachtelijke vaardigheden dan we gewend zijn van medepolderbewoners, maar het gaat even om het beeld. En ook de installatie voorschriften in de nieuwe EU lidstaten zullen op zich niet slecht of onveilig zijn, maar ja, wij zijn geen federatie, wij koesteren allemaal onze eigen nationale identiteit, wetten en regels. Meer dan Brussel lief is na het Ierse referendum.

4) Praktische overweging: een nieuwe installatie moet in Frankrijk door CONSUEL gekeurd worden. Daar is geen ontkomen aan. Wilt u ter plekke een internationaal juridische discussie aangaan met de controleur over de verhouding tussen CE / NF / KEMA / BS 7671 / NEN 1010 / NEK 400 / DIN VDE 0100 / CEI 64-8 / UNE 20460 / NF C 15-100 en andere nationale normen binnen de EU? Dacht het niet.

Rob van der Meulen

avatar#5795
Tompouce (79)
Berichten: 0
Reacties: 219

#16 Geplaatst: 2008-06-23 17:17:12

Hoi Rob,

Met je laatste uitgebreide stuk ben ik het volkomen eens!

Ieder EU staat mag zijn eigen normen op vrijwel alle gebieden van bestaan ontwerpen/ handhaven zolang die niet in conflict komen met de EU-verordeningen.

Belemmering van het vrije verkeer van personen én goederen is kortweg verboden volgens dat art. 81. Dit artikel wordt vaak gebruikt/misbruikt om een 'case' te hebben door firma's die de vrije concurrentie belemmeren binnen de EU.

Die kunnen ook vrij snel in procedureel opzicht via nationale rechter 'doorstomen' naar het Europese Hof van Justitie.

Particulieren kunnen dat al helemaal niet...hooguit kan een nationale rechter een zg. préjustiabele vraag aan het EHvJ stellen op grond van schending de EU-verordeningen.

Dan ligt de nationale zaak vaak jaren stil totdat EHvJ uitspraak heeft gedaan aan die Nationale Rechter, die dan een uitspraak doet!

Aangezien Eva een semi permanente installatie heeft in LDF, zal zij nooit onder de Franse norm terzake kunnen uitkomen. Maar waarom koopt zij dan geen noodaggregaat? Dat lijkt me juridisch gezien veel simpeler!

Persoonlijk vind ik de strenge Franse normen beter, want bijvoorbeeld zijn de geaarde stopkontakten voorzien van een aardpen, zodat je de stekker er maar op één manier kan inzetten. De bedrading is ook eenduidig, want de fase zit links en neutraal zit rechts. In NL heb ik eens een flinke 'opdonder' door een apparaat gehad.

Moderne aardlekschakelaars voorkomen dit, maar juist dankzij die automatische zekeringen in je huis is het dan veiliger ook tegen grote afwijkingen in lijnspanning, dan volgens NL-normen.

Mvg. van,

Erik.

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#17 Geplaatst: 2008-06-23 18:31:57

Erik,

Hopelijk raken mensen die nog steeds denken dat die NF norm maar een malle, te negeren toevallige Franse afwijking is er ook door jouw inbreng van overtuigd dat het maar beter is die serieus te nemen.

Omdat Eva het probleem met het inrichten van de tentoonstellingsruimte met enige voortvarendheid zelf heeft opgelost, heb ik de nog openstaande vraag hoe dat nu precies zit met publieke ruimtes maar laten zitten. Eva had dat bij onze eigen KEMA nagevraagd, en daar werd bevestigd dat er in Frankrijk speciale regels gelden voor een établissement recevant du public (ERP). Dat zijn overigens regels die een heel breed terrein bestrijken: brandveiligheid, toegankelijkheid voor gehandicapten etc. Er wordt een groot aantal soorten publieke ruimtes onderscheiden, elk met eigen aangepaste regels. Om dit onderwerp af te sluiten - voorlopig althans - hierbij de link naar de Franse wetgeving op dit punt.

Ik heb dat nog niet zo snel weten te vertalen in een paar simpele vuistregels voor de elektra praktijk, behoorlijk ingewikkeld zo te zien, maar het is in ieder geval een aangrijpingspunt. Omdat de volledige link zich niet correct wil laten overnemen, hierbij alleen de openingspagina van de Franse Wikipedia. Het begrip établissement recevant du public als zoekterm invoeren in google.fr dan maar, want de zoekfunctie op wikipedia zelf vangt op dit moment bot.

Rob

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#18 Geplaatst: 2008-06-23 18:32:08

De eerste dubbele verzending.

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#19 Geplaatst: 2008-06-23 18:32:19

Dubbel.

avatar#5795
Tompouce (79)
Berichten: 0
Reacties: 219

#20 Geplaatst: 2008-06-23 21:12:24

Ja Rob,

Daar heb je duidelijk een punt. Er moet noodverlichting zijn met nooddeuren, die moeten allemaal conform de Franse regelgeving aangebracht zijn. Brandveiligheid is nog een andere! Er zijn teveel disco's afgebrand, dat men nog een loopje neemt op dat vlak. Maar veel hangt ook af van de plaatselijke verhoudingen... anders komen we weer uit op een ander topic hier: 'De Hollanditus, lekker goedkoop'

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#21 Geplaatst: 2008-09-25 10:51:23

Een zeer uitvoerige tekst en toelichting op de veiligheidseisen die van toepassing zijn op établissements recevants du public (ERP) kwam ik op de site van Schneider tegen. Daar staat een complete Guide de sécurité des bâtiments gereed voor download.

Opvallend is hoe uitvoerig de toelichtingen en tekstverwijzingen naar de Franse NF normen zijn. Op websites van fabrikanten en van allerlei andere organisaties, en ook in allerlei boeken en brochures.

Een opvallende openheid vergeleken met Nederland, waar de NEN zorgvuldig waakt over de auteursrechten die gekoppeld zijn aan de NEN normen. En je op internet als gevolg daarvan, zeker vergeleken met Frankrijk, heel weinig informatie tegenkomt. De juridische vraag die daarbij speelt is of deze normen gebaseerd zijn op vrijwillige afspraken in de branche, een soort zelfregulering, of dat ze de facto toch wettelijk verplicht zijn. En indien het dan toch om normen gaat die bindend zijn, dan zouden deze normen overeenkomstig de grondwet algemeen bekend moeten worden gemaakt. Nu moet je er stevig voor betalen, en is iedereen uiterst voorzichtig, bang maar een verwijzing teveel op te schrijven lijkt het wel. Daar loopt nu een rechtszaak over. De uitspraak is inmiddels voor de zesde keer aangehouden, wordt nu 8 oktober 2008. Voor de geïnteresseerden valt hier meer te lezen.

Was ik aanvankelijk in deze beantwoording nogal uit liberaal handelshout gesneden, leve de CE markering, lastig al die verschillende nationale normen, langzamerhand voel ik me steeds meer een handelsvertegenwoordiger in de veel transparantere NF normen.

Rob van der Meulen

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#22 Geplaatst: 2009-01-05 20:59:43

Gemengd Nederlands en Frans elektra-normen nieuws.

In mijn vorige bericht van alweer drie maanden geleden sprak ik mijn verbazing uit over het gebrek aan openbaarheid rond de Nederlandse NEN normen en de daarover aangespannen rechtszaak. Inmiddels is de Staat teruggefloten door de rechter. Nadat de uitspraak nog twee keer was aangehouden, in totaal acht keer, je zou bijna de tel zijn kwijt geraakt, heeft de rechtbank in Den Haag op 31 december van het vorige jaar uiteindelijk gesproken in deze zaak. Het vonnis wordt nu bestudeerd door een ieder.

Een paar slotpassages uit dit vonnis:

"Nu de Staat geen steekhoudende argumenten heeft aangevoerd waarom in dit geval niet aan de bekendmakingsvereisten moet worden voldaan, moet de conclusie zijn dat de NEN-normen, voor zover de voorschriften van het Bouwbesluit 2003 en de Regeling Bouwbesluit 2003 daarnaar verwijzen, niet op de juiste wijze zijn bekendgemaakt".

“De rechtbank verklaart voor recht dat de bepalingen van het Bouwbesluit 2003 en de Regeling Bouwbesluit 2003, voor zover daarin wordt verwezen naar NEN-normen, niet verbindend zijn omdat deze algemeen verbindende voorschriften niet overeenkomstig de bepalingen van de Bekendmakingswet zijn bekendgemaakt."

Heldere taal, in een vonnis dat zich haast als een detective laat lezen. Dit betekent helaas nog niet dat hiermee meteen alle NEN-normen meteen, binnenkort of binnen afzienbare termijn gratis beschikbaar zijn, maar deze uitspraak liegt er niet om. Zie ook de overwegingen van de rechter m.b.t. het auteursrecht.

In Frankrijk zijn de NF C 14-100 normen begin 2008 vernieuwd en per 31 juli 2008 verplicht. Deze normen regelen de aansluiting vanuit het elektriciteitsnet naar de individuele eindgebruiker, naar het point de livraison.  Niet te verwarren met de langzamerhand bekende NF C 15-100 normen, die alles regelen wat achter de elektriciteitsmeter is aangesloten. Binnenshuis, naar het schuurtje in de tuin en ga zo maar door.

Onlangs was er hier op het forum een vraag over een veel te laag voltage bij een huisaansluiting, en bij de beantwoording daarvan kwam ik een persbericht tegen van de UTE (rubriek Actualités / Relations presse) van 17 maart 2008 waarin met enig feestgedruis deze vernieuwde NF C 14-100 normen worden gepresenteerd. Er staat onderaan het persbericht een link naar een samenvatting in pdf formaat. Voor mensen met nieuwbouwplannen of mogelijke aansluitingsproblemen een handig overzicht. En kijk voor de couleur locale in elektra-normen land ook even naar de fotoserie van de persconferentie. Volstrekt uitwisselbaar met gelijksoortige bureaucratische feestjes elders in de wereld, maar zo gaat dat dus, bij de geboorte van nieuwe normen. 

Rob van der Meulen

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#23 Geplaatst: 2010-11-30 12:27:52

Om de draad van bijna twee jaar geleden maar weer eens op te pakken, de Nederlandse NEN 1010 normen moeten het voorlopig nog zonder de openbaarheid doen die we gewend zijn van alles wat er in Frankrijk over de Franse NF C 15-100 normen voor de elektrische installatie wordt gepubliceerd. In boekvorm, in brochurevorm, aan informatie en discussies op internet. Het heeft even geduurd, maar het hoger beroep dat de Nederlandse Staat had aangespannen heeft het volgende resultaat opgeleverd aldus de website van Knooble:

" Op 16 november jl. is arrest gewezen in de NEN-zaak. Het hof is van mening dat de verwezen NEN-normen wettelijk niet algemeen verbindend zijn maar wel publiekrechtelijk algemeen geldend zijn.

Dit betekent dat NEN-normen op een vooralsnog niet wettelijk beschreven wijze op enig moment rechtskracht krijgen en hiermee per saldo in een aparte categorie wettelijke regels vallen: wettelijke regels vrijgesteld van publicatie maar wel auteursrechtelijk beschermd. Wat hier de juridische basis voor is heeft het hof, naar ons oordeel, niet gemotiveerd. "

  Teleurstellend vanuit een oogpunt van voorlichting over het (veilig) aanleggen van elektrische installaties, en voer voor juristen. Den Haag zal opgelucht adem hebben gehaald, want na de uitspraak van de Haagse rechter twee jaar geleden brak er een lichte paniek uit, en bleken er na inventarisatie door alle ministeries een kleine tweehonderd van dit soort "verwezen normen" door Nederland rond te lopen. En die blijven daar voorlopig, op kosten van hen die daar kennis van willen nemen, nog wel doormarcheren. Door de duinen, langs de rivieren, door berg en dal, hoe opgewekt klinkt thans hun hoorngeschal.

   Ik blijf me hierover verbazen. Vorig jaar dacht ik, nu moet ik toch eens dat nieuwe gebouw van de Openbare Bibliotheek vlakbij het centraal station in Amsterdam bezoeken, daar wordt in architectenland en in bezoekerskringen lovend over  gesproken. Schitterend gebouw, uitstekende ict infrastructuur, overal studieplekken waar geconcentreerd of ontspannen, merendeels studenten zo te zien, achter de laptop (opvallend weinig netbooks) gewerkt werd. Laat ik eens kijken wat ze hier aan boeken hebben over NEN 1010, ingetikt op één van de zeer vele Mac terminals daar, en zowaar, twee hits. En slechts één daarvan leek een beetje in de diepte te gaan. En in de boekhandel kwam ik nog een "Praktijkboek NEN 1010" tegen. Als dat alles is, geeft dat toch te denken over de uitwerking van het "closed shop" model dat de overheid hiermee in het leven heeft geroepen. In de boekenkast hier voor me - gebroederlijk naast L'installation électrique van Thierry Gallauziaux & David Fedullo - staat een boek getiteld: Toelichting-toepassing installatie voorschriften, van A.F. Bogaart, Ing. Tekst en uitleg, en verwijzingen naar de NEN 1010 normen. Uit een periode dat de vrije meningsuiting klaarblijkelijk wat hoger in het Bataafse vaandel stond, want uit het jaar 1973. Daarmee zou betrokken auteur heden ten dage ernstige juridische problemen over zich hebben afgeroepen, ook het uitgeversconcern waar dit boek werd uitgebracht, Agon Elsevier. Naar Frankrijk vertaald zou dit NEN model betekenen dat je heel wat uitgeverijen, auteurs, producenten als Hager en Schneider, websites en eenvoudige correspondenten als o.g. voor de rechter zou kunnen slepen wegens inbreuk op het auteursrecht. Gelukkig is dat niet het geval, er is een overvloed aan informatie beschikbaar voor de professional en voor de bricoleur. Goed, de officiële uitgave van deze NF normen kost bij de UTE tegenwoordig ook al € 315, maar voor een schappelijke prijs heb je een zeer compleet boek, en tegenwoordig nog veel uitgebreider, of gratis informatie op internet. En daar staat bijzonder veel. Zojuist kwam ik nóg een samenvatting tegen van de Franse NF C 15-100 normen. Het zijn er vele honderden, maar deze is erg aardig.  Overzichtelijk, tekeningen voor de GTL, en met verwijzingen naar de relevante NF artikelen. Doe er uw voordeel mee zou ik zeggen. En laten we ons gelukkig prijzen dat de NEN normen voor de Sinterklaasviering wel openbaar zijn. Hoewel: de standaard NEN tekst over het auteursrecht op pagina vier maakt me toch weer wat huiverig. Maar dat hoort bij het jaargetijde.

Rob van der Meulen

avatar#5110
Robert du Moulin
Berichten: 76
Reacties: 1325

#24 Geplaatst: 2012-01-31 10:31:55

Alweer twee jaar verder in de jaartelling, en om het thema openbaarheid van normen en wetgeving dan met enige vertraging toch nog een draai richting Frankrijk te geven het volgende. Ondanks de enorme hoeveelheid informatie over de Franse elektra voorschriften op internet en in boekvorm zat het velen toch niet helemaal lekker dat je voor de complete uitgave van die normen een stevig bedrag (321 € HT) op tafel moet leggen. Het zou principieel, constitutioneel, toch merkwaardig zijn wanneer je als citoyen zou moeten betalen voor wat in feite overheidswetgeving is, om te weten waar je je aan te houden hebt. Dat soort principiële discussies doet het altijd goed in Frankrijk, dus daar is lang over gedebatteerd. 

De uitkomst is dat waar de overheid zelf met een handtekening van een minister normen op dit gebied heeft bekrachtigd, die gratis moeten kunnen worden geraadpleegd. Ook via internet, om te voorkomen dat je eerst heel Frankrijk door moet reizen naar een fraai kantoorgebouw: melden bij de portier, bent u aangemeld, zo ja bij wie, identiteitspapieren graag, wat komt u doen. Om daarna "het" exemplaar te mogen inzien. Zie article 17 in het Décret no 2009-697 du 16 juin 2009. Je moet je wel eerst als client registreren op de website van AFNOR en voor Adobe Reader een aparte plug-in installeren, FileOpen. En je daarna gedragen als een klant die online wat komt kopen, met als enige verschil dat je bij de normen van je keuze op visualiser of consulter klikt, de instructies volgt en daarna de bestelling afhandelt, met als prijskaartje nul euro. De bestanden die je te zien krijgt kunnen niet gekopieerd of geprint worden. En is dit nu het ei van Columbus? Nee, de paar keer dat ik wat heb opgezocht ging het niet echt vlot. Laagdrempelig is anders. Wanneer ik zelf wat moet opzoeken is dat vaak toch in het Promotelec boekje Locaux d'habitation, handig formaat, overzichtelijk. En als het niet anders kan in de papieren editie van de NFC 15-100 normen zelf, meer dan vijhonderd pagina's, en telkens weer even nadenken waar wat ook al weer staat.

En tot slot nog iets over het onderwerp dat een paar keer aan bod kwam in dit verhaal over verlichting, wat doe je met de specifieke inrichtingseisen voor min of meer openbare ruimtes. Promotelec heeft vorig jaar de 18e druk uitgebracht van een boekje met als titel: Établissements recevant du public.

Rob van der Meulen